Dil Nedir? Test 5: Özel ve Yapay Dil, Dillerin Doğuş Kuramları
Özel ve Yapay Dil, Dillerin Doğuş Kuramları
Özel dil, meslek dili, argo, yapay diller ve dilin doğuşuna ilişkin başlıca kuramları birbirinden ayırmaya yönelik açıklamalı test.
1. “Özel dil” kavramı aşağıdakilerden hangisini anlatır?
A) Bütün toplumun ortak yazı dilini
B) Belirli meslek, grup veya uğraş alanlarında kullanılan sınırlı söz varlığı ve anlatım biçimlerini
C) Yalnız yabancı dilleri
D) Yapay olarak hazırlanmış alfabeyi
E) Tarihî dilleri
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B. Meslek, bilim, sanat veya grup içi iletişimde kullanılan özel terim ve söyleyişler özel dil alanı oluşturabilir.
2. Aşağıdakilerden hangisi bir meslek/uzmanlık diline örnektir?
A) Günlük konuşmada “merhaba” denmesi
B) Çocukların ninni dinlemesi
C) Herkesin aynı selamlaşma sözünü kullanması
D) Hukuk metinlerinde “müteselsil sorumluluk” gibi alan terimlerinin kullanılması
E) Bir şiirde uyak bulunması
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: D. Uzmanlık alanlarının kendine özgü kavram ve terimleri özel/meslek dilinin belirgin unsurudur.
3. Yapay dil için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Doğal toplumsal süreçte kendiliğinden oluşur.
B) Her zaman ölü dildir.
C) Yalnız bilgisayarlar tarafından kullanılır.
D) Yazı diliyle aynı şeydir.
E) Belirli amaçlarla bilinçli biçimde tasarlanır.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: E. Esperanto gibi yapay diller doğal tarihsel gelişim yerine bilinçli planlama sonucu oluşturulmuştur.
4. Esperanto aşağıdakilerden hangisine örnektir?
A) Doğal dil
B) Ağız
C) Yapay dil
D) Lehçe
E) Meslek argosu
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C. Esperanto uluslararası iletişimi kolaylaştırmak amacıyla tasarlanmış bir yapay dildir.
5. Dilin doğuşunu doğadaki seslerin taklit edilmesine bağlayan yaklaşım hangisidir?
A) Yansıma kuramı
B) Ünlem kuramı
C) İş kuramı
D) Güneş-dil yaklaşımı
E) Jest kuramı
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: A. Yansıma yaklaşımı, ilk sözcüklerin doğadaki seslerin taklidinden doğduğunu varsayar.
6. Dilin insanın sevinç, acı, korku gibi doğal seslenmelerinden geliştiğini ileri süren yaklaşım hangisidir?
A) Yansıma kuramı
B) İş kuramı
C) Akrabalık kuramı
D) Ünlem kuramı
E) Yazı kuramı
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: D. Ünlem kuramı, duygusal tepkiler sırasında çıkarılan sesleri dilin başlangıcıyla ilişkilendirir.
7. Birlikte çalışma sırasında çıkarılan ritmik ses ve çağrıların dilin oluşumunda etkili olduğunu savunan yaklaşım hangisidir?
A) Ünlem kuramı
B) Yansıma kuramı
C) İş kuramı
D) Yazı dili kuramı
E) Dil ailesi kuramı
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C. İş kuramı, ortak emek sırasında kullanılan ritmik seslenmeleri dilin doğuşuyla ilişkilendirir.
8. Dillerin doğuş kuramlarıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
A) Hepsi kesin olarak kanıtlanmıştır.
B) Yalnız tek bir kuram vardır.
C) Bütün dillerin aynı gün ortaya çıktığı kanıtlanmıştır.
D) Yazı ortaya çıkmadan dil yoktur.
E) Dilin ilk oluşumunu doğrudan gözlemlemek mümkün olmadığından bu kuramlar varsayımsal açıklamalardır.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: E. İnsan dilinin başlangıcı doğrudan belgelenemediği için bu yaklaşımlar açıklama denemeleridir.
9. Argo ile standart dil arasındaki ilişki için en doğru ifade hangisidir?
A) Argo standart dilin bütünüyle aynısıdır.
B) Argo belirli grup ve çevrelerde özel anlamlar taşıyan söz varlığı ve kullanımları içerebilir.
C) Argo her zaman yapay dildir.
D) Argo yalnız yazılı metinlerde bulunur.
E) Argo bir dil ailesidir.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B. Argo, belirli sosyal gruplarda yaygınlaşabilen özel söz ve anlamlarıyla genel dilden ayrılabilir.
10. Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
A) Esperanto–yapay dil / Ünlem kuramı–duygusal seslenmeler
B) Esperanto–doğal dil / Yansıma–meslek dili
C) Argo–dil ailesi / İş kuramı–alfabe değişimi
D) Özel dil–evrensel tek dil / Yansıma–yazı sistemi
E) Yapay dil–ağız / Ünlem–lehçe
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: A. Esperanto yapay dildir; ünlem kuramı dilin kökenini doğal duygusal seslenmelerle ilişkilendirir.