Anlatım Türleri ve Anlatım Biçimleri 3

1. Bir metnin “tür” olarak makale, deneme, söylev veya konferans biçiminde adlandırılması aşağıdakilerden hangisiyle daha çok ilgilidir?

A) Metnin iletişim amacı, yapısı ve kullanıldığı ortamla
B) Yalnızca cümlelerin uzunluğuyla
C) Harflerin puntosuyla
D) Sayfanın tasarımıyla
E) Noktalama işaretlerinin sayısıyla

2. Bir metinde “açıklayıcı anlatım” kullanıldığını belirlemek için öncelikle hangi özellik aranmalıdır?

A) Kavramları tanıtma, bilgi verme ve anlaşılır kılma amacı
B) Kişilerin olay içinde hareket etmesi
C) Karşıt görüşlerin tartışılması
D) Varlıkların görsel özelliklerinin ayrıntılı çizilmesi
E) Yalnızca kişisel beğeni bildirilmesi

3. Aşağıdaki cümlelerden hangisi tartışmacı anlatımın başlangıcı olmaya daha uygundur?

A) “Günümüzde okuma alışkanlığının azaldığı söylenir; ancak bu yargı bütün yönleriyle doğru değildir.”
B) “Çocuk kapıyı açtı ve içeri girdi.”
C) “Masanın üzerinde eski bir lamba vardı.”
D) “Dil, insanlar arasında anlaşmayı sağlayan sistemdir.”
E) “Kitap üç bölümden oluşmaktadır.”

4. Bir metinde kişi, zaman, yer ve olay akışı birlikte bulunuyorsa hangi anlatım biçimi ön plana çıkar?

A) Açıklayıcı anlatım
B) Tartışmacı anlatım
C) Tanımlayıcı anlatım
D) Öyküleyici anlatım
E) Kanıtlayıcı anlatım

5. “Sözlü anlatımda dinleyiciyle kurulan anlık ilişki, konuşmacının anlatımını doğrudan etkiler.” yargısı hangi nedenle doğrudur?

A) Çünkü sözlü anlatımda geri bildirim, vurgu, tonlama ve beden dili iletişimin parçasıdır.
B) Çünkü sözlü anlatımda hiçbir hazırlık yapılmaz.
C) Çünkü sözlü anlatımda anlam yalnızca yazım kurallarıyla kurulur.
D) Çünkü sözlü anlatım hiçbir zaman hedef kitleye göre düzenlenmez.
E) Çünkü sözlü anlatımda konuşmacı bulunmaz.

6. Aşağıdakilerden hangisi yazılı anlatımın sözlü anlatıma göre üstünlüklerinden biri sayılabilir?

A) Ses tonunun doğrudan duyulması
B) Göz teması kurulması
C) Jest ve mimiklerin metne eşlik etmesi
D) Anlık geri bildirimin zorunlu olması
E) Metnin kalıcı olması, yeniden okunabilmesi ve düzeltilebilmesi

7. “Bu roman, Türk edebiyatının en sıcak ve en dokunaklı eserlerinden biridir.” cümlesinde hangi anlatım özelliği vardır?

A) Nesnel anlatım
B) Bilimsel tanım
C) Açıklayıcı anlatım
D) Öznel anlatım
E) Kronolojik anlatım

8. “Bu roman 320 sayfadan oluşur ve ilk baskısı 1980 yılında yapılmıştır.” cümlesinde hangi anlatım özelliği baskındır?

A) Öznel anlatım
B) Lirik anlatım
C) Tartışmacı anlatım
D) Nesnel anlatım
E) Betimleyici anlatım

9. “Kentin dar sokakları, yağmurla koyulaşmış taş duvarları ve solgun ışıkları insana eski bir zamanı hatırlatıyordu.” cümlesinde hangi anlatım biçimi belirgindir?

A) Tartışmacı anlatım
B) Açıklayıcı anlatım
C) Tanımlayıcı anlatım
D) Betimleyici anlatım
E) Emredici anlatım

10. “Öğrenci, sınavdan sonra kütüphaneye gitti; notlarını gözden geçirdi ve ertesi günkü sunuma hazırlandı.” cümlesi hangi anlatım biçimine örnektir?

A) Betimleyici anlatım
B) Tartışmacı anlatım
C) Açıklayıcı anlatım
D) Söylevsel anlatım
E) Öyküleyici anlatım

11. “Anlatım biçimleri bir metnin türünü tamamen ortadan kaldırır.” yargısı neden yanlıştır?

A) Çünkü tür ve anlatım biçimi farklı düzeylerdeki kavramlardır; aynı tür içinde birden çok anlatım biçimi kullanılabilir.
B) Çünkü tür kavramı yalnızca şiirde bulunur.
C) Çünkü anlatım biçimleri sadece noktalama işaretidir.
D) Çünkü metinlerde hiçbir zaman anlatım biçimi bulunmaz.
E) Çünkü tür sınıflandırması yazarın yaşına göre yapılır.

12. Bir makalede açıklayıcı anlatımın yanında tartışmacı anlatımın da kullanılması hangi durumda beklenir?

A) Yazar yalnızca kişi tasviri yapıyorsa
B) Yazar yalnızca olayları zamana göre sıralıyorsa
C) Metinde hiçbir düşünce bulunmuyorsa
D) Metin yalnızca sahne yönergelerinden oluşuyorsa
E) Yazar bir kavramı tanıttıktan sonra o kavramla ilgili bir görüşü savunuyorsa

13. Aşağıdakilerden hangisi yazılı anlatım türlerinden biri değildir?

A) Makale
B) Deneme
C) Fıkra
D) Gezi yazısı
E) Panel

14. Aşağıdakilerden hangisi sözlü anlatım türlerinden biridir?

A) Biyografi
B) Günlük
C) Deneme
D) Sempozyum
E) Makale

15. Nesnel anlatımda “kanıtlanabilirlik” neden önemlidir?

A) Metni zorunlu olarak şiir hâline getirdiği için
B) Yazarın duygularını artırdığı için
C) Cümlenin öznel olmasını sağladığı için
D) Betimlemeyi tamamen kaldırdığı için
E) Yargının kişisel beğeniden bağımsız olarak doğrulanabilmesini sağladığı için

16. Öznel anlatım hangi metinlerde bilinçli bir tercih olarak kullanılabilir?

A) Deneme, eleştiri, sohbet ve kişisel yorum içeren yazılarda
B) Sadece matematik formüllerinde
C) Yalnızca sözlük maddelerinde
D) Laboratuvar ölçüm tablolarında
E) Nüfus kayıt belgelerinde

17. Betimleyici anlatımda gözlem gücünün önemli olmasının nedeni nedir?

A) Bir görüşü mutlaka kanıtlaması
B) Olayları kronolojik sıraya koyması
C) Konuşmacının ses tonunu değiştirmesi
D) Akademik kaynakça oluşturması
E) Varlıkların ayırt edici özelliklerini okurun zihninde canlandırmayı sağlaması

18. Öyküleyici anlatımda olay örgüsü kavramı hangi işlevi görür?

A) Varlıkların dış görünüşünü tek tek sıralar.
B) Olayların neden-sonuç ve zaman ilişkisi içinde düzenlenmesini sağlar.
C) Yazarın savunduğu görüşü gösterir.
D) Bilimsel terimlerin tanımını verir.
E) Metni sözlü anlatım türüne çevirir.

19. Tartışmacı anlatımda yazarın amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yalnızca renk, biçim ve görünüş özelliklerini vermek
B) Olayları hiçbir yorum yapmadan sıralamak
C) Bir düşünceyi savunmak, karşı düşünceyi değerlendirmek ve okuru ikna etmek
D) Bir kavramı tarafsız biçimde tanıtmak
E) Sadece tarih ve saat bildirmek

20. Açıklayıcı anlatımda tanımlama, örnekleme ve karşılaştırma kullanılması hangi amaca hizmet eder?

A) Metnin tamamen öznel olmasına
B) Olay örgüsünün gizlenmesine
C) Konunun açık ve anlaşılır biçimde kavranmasına
D) Betimlemenin engellenmesine
E) Dinleyiciyle göz teması kurulmasına

21. Bir metinde “bilgi verme” amacı baskınsa ve kişisel duygu geri plandaysa hangi anlatım biçimi daha olasıdır?

A) Lirik anlatım
B) Açıklayıcı anlatım
C) Fantastik anlatım
D) Masalsı anlatım
E) Söylevsel anlatım

22. Bir sözlü sunumda konuşmacının hedef kitlenin bilgi düzeyini dikkate alması neden gereklidir?

A) Konuyu tamamen belirsiz bırakmak için
B) Dil, örnek ve açıklama düzeyini dinleyiciye uygun seçebilmek için
C) Dinleyicilerin soru sormasını önlemek için
D) Yazılı metni ortadan kaldırmak için
E) Anlatım biçimlerini yok saymak için

23. Yazılı anlatımda paragraf düzeni hangi bakımdan önemlidir?

A) Konuşmacının mimiklerini belirlediği için
B) Düşüncelerin mantıklı ve izlenebilir biçimde sunulmasını sağladığı için
C) Ses tonunu artırdığı için
D) Dinleyicinin anlık tepkisini gösterdiği için
E) Metni sözlü anlatıma dönüştürdüğü için

24. “Bu tablo, dönemin toplumsal yapısını yansıtan önemli bir belgedir.” cümlesi hangi özelliği taşır?

A) Tamamen sayısal bilgi verir.
B) Sadece öyküleyici anlatımdır.
C) Hiçbir yorum içermez.
D) Değerlendirme içerdiği için öznel yönü vardır.
E) Yalnızca yer betimlemesidir.

25. “Bu tablo 1908 yılında yapılmış ve müzede sergilenmektedir.” cümlesi hangi anlatıma örnektir?

A) Öznel anlatım
B) Tartışmacı anlatım
C) Nesnel anlatım
D) Lirik anlatım
E) Kişisel yorum

26. Dört ana anlatım biçimini ayırt etmek isteyen bir öğrenci hangi soruları sormalıdır?

A) Metnin yazarı kaç yaşındadır?
B) Metin hangi renkte kâğıda yazılmıştır?
C) Metin bilgi mi veriyor, görüş mü savunuyor, görüntü mü çiziyor, olay mı aktarıyor?
D) Harfler büyük mü küçük mü yazılmıştır?
E) Sayfa numarası kaçtır?

27. Bir metinde hem “orman sessiz ve koyu yeşildi” hem de “çocuk patikadan koşarak geçti” cümleleri varsa hangi iki anlatım biçimi birlikte kullanılmıştır?

A) Açıklayıcı ve tartışmacı anlatım
B) Betimleyici ve öyküleyici anlatım
C) Nesnel ve bilimsel anlatım
D) Tanımlayıcı ve kanıtlayıcı anlatım
E) Sözlü ve yazılı anlatım

28. Bir akademik metinde “Bu sonuçlar, önceki çalışmalarla karşılaştırıldığında yöntemin daha sınırlı olduğunu göstermektedir.” cümlesi hangi işleve sahiptir?

A) Sadece kişi betimleme işlevine
B) Veriden hareketle değerlendirme ve tartışma yapma işlevine
C) Olayları zamana göre sıralama işlevine
D) Masalsı anlatım kurma işlevine
E) Uyak oluşturma işlevine

29. Yazılı ve sözlü anlatım türlerine giriş düzeyinde en temel ayrım aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yazarın hangi şehirde doğduğu
B) Metnin kaç kelime olduğu
C) İletinin yazı aracılığıyla mı yoksa konuşma aracılığıyla mı kurulduğu
D) Kullanılan fontun adı
E) Sayfa aralığının genişliği

30. Anlatım türleri ve anlatım biçimlerini birlikte öğrenmek neden önemlidir?

A) Bütün metinleri tek türe indirger.
B) Okuma becerisini gereksiz kılar.
C) Metnin ne tür bir yapı taşıdığını ve bu yapının hangi anlatma yollarıyla kurulduğunu anlamayı sağlar.
D) Yazım kurallarının önemini azaltır.
E) Metin çözümlemesini yalnızca ezbere dayandırır.