Türkçe Yazım Kuralları

📝 Teste Geç

6–8. Hafta Yazım Kuralları Çalışma Haritası

Yazım Kuralını Ezberlemek Yerine Nasıl Düşünmeliyiz?

Yazım kuralları yalnızca “bitişik mi, ayrı mı?” sorusundan oluşmaz. Yazım, anlam, dil bilgisel görev, ses olayı ve gelenekleşme ile birlikte değerlendirilir. Aynı ses dizisi farklı görevde kullanıldığında yazımı da değişebilir. Bu nedenle üniversite düzeyindeki sorularda önce sözcüğün cümledeki görevini belirlemek gerekir.

Örneğin de/da iki farklı işlevde karşımıza çıkar. “Ayşe de geldi.” cümlesinde sözcük diğer bir ögeyi cümleye ekleyen bağlaçtır ve ayrı yazılır. “Kitap Ayşede kaldı.” cümlesinde ise bulunma durumu ekidir ve sözcüğe bitişir. Sesin aynı olması, dil bilgisel görevin aynı olduğu anlamına gelmez.

Benzer biçimde ki de üç farklı yapı içinde görülebilir: bağlaç olan ki ayrı yazılır (“Biliyorum ki gelecek.”); sıfat yapan -ki bitişik yazılır (“yarınki ders”); ilgi zamiri olan -ki de bitişik yazılır (“benimki”). Dolayısıyla yalnız sesletime bakarak karar vermek yerine yapının cümledeki işlevini belirlemek gerekir.

Üniversite Sınavlarında Sık Kurulan Çeldiriciler

• Kesme işareti tuzağı: Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz: Türk Dil Kurumundan. Buna karşılık gerçek kişi ve yer özel adlarına gelen çekim ekleri ayrılabilir: Ankara’ya, Ahmet’in.
• Belirli tarih–genel zaman ayrımı: 17 Eylül 2026 belirli tarihtir ve ay adı büyük yazılır; eylül ayında genel zaman bildirdiğinde küçük harfle başlar.
• Yardımcı fiil tuzağı: Ses düşmesi/türemesi/değişmesi varsa birleşme eğilimi vardır: hissetmek, reddetmek, kaybolmak. Ses olayı yoksa çoğu kullanım ayrıdır: fark etmek, kabul etmek, arz etmek.
• İkileme–pekiştirme ayrımı: İkilemeler genel olarak ayrı yazılır: yan yana, uzun uzun, kitap mitap. Pekiştirmeli sıfatlar bitişik yazılır: masmavi, sapasağlam, yemyeşil.
• Kısaltma eki: Ek, kısaltmanın yazılışına değil okunuşuna göre belirlenir: TBMM’de, TDK’den, NATO’dan.

Google’da Sık Aranan Yazım Soruları: Hızlı Cevaplar

En Çok Karıştırılan 40 Doğru Yazım

Daha geniş liste: En Çok Karıştırılan 100 Türkçe Kelime sayfasında sık yapılan yazım hatalarını hızlı tablo hâlinde görebilirsin.

En Çok Sorulan Yazım Soruları

Türkçe Yazım Kuralları Konuları Kısaca Şöyledir:

• Uzun Ünlünün Kullanımı
• Düzeltme İşaretinin Kullanımı
• Pekiştirmeli Sözlerin Yazılışı
• Ek Fiilin Yazılışı
• Bağlaç Olan da, de’nin Yazılışı
• Bağlaç Olan ki’nin Yazılışı
• Soru Eki mı, mi, mu, mü’nün Yazılışı
• Sayıların Yazılışı.

---

Uzun Ünlünün Kullanımı

Türkçe Yazım Kuralları başlığının önemli konularından birisi uzun ünlülerin kullanımıdır. Kökeni Türkçe olan kelimelerde bugün uzun ünlü yoktur. Uzun ünlü, Arapça ve Farsçadan dilimize giren kelimelerde görülür:

• adalet (ada:let),
• badem (ba:dem),
• beraber (bera:ber),
• ifade (ifa:de),
• kaide (ka:ide),
• numune (numu:ne),
• sade (sa:de),
• şair (şa:ir) vb.

Bununla birlikte, dilimize geçen bu tür kelimelerin bir kısmında uzun ünlüler kısalmıştır:

• beyaz (beya:z değil),
• hiç (hi:ç değil),
• hoş (ho:ş değil),
• ruh (ru:h değil),
• zaman (zama:n değil) vb.

UYARI: Türkçede uzun ünlü bulunmaz; ancak yazıda gösterilmediği halde kimi sözcüklerin söylenişinde uzun ünlüye rastlanır.

• a:bi (ağabey),
• a:z (ağız),
• ba:z (bağız),
• ya:rın (yarın),
• ha:yır (hayır),
• do:ğa (doğa),
• o:lum (oğlum) vb.

---

Düzeltme İşaretinin Kullanımı

Türkçe Yazım Kuralları bölümünde karıştırılan bir konudur. Düzeltme işaretinin (^), Türkçede üç türlü kullanımı vardır.

1. Yazılışları bir, anlamları ve söylenişleri ayrı olan kelimeleri ayırt etmek için okunuşları uzun olan ünlülerin üzerine konur:
   • adem (yokluk), âdem (insan);
   • adet (sayı), âdet (gelenek, alışkanlık);
   • alem (bayrak), âlem (dünya, evren);
   • aşık (eklem kemiği), âşık (vurgun, tutkun);
   • hal (sebze, meyve vb. satılan yer), hâl (durum, vaziyet);
   • hala (babanın kız kardeşi), hâlâ (henüz);
   • rahim (esirgeme), rahîm (koruyan, acıyan);
   • şura (şu yer), şûra (danışma kurulu) vb.
   UYARI: Katil (öldüren) ve katil (öldürme) kelimeleri aynı şekilde yazıldıkları hâlde düzeltme işareti kullanılmaz. Bu kelimelerin anlamları bağlamdan çıkarılır.
2. Arapça ve Farsçadan dilimize giren birtakım kelimelerle özel adlarda bulunan ince g, k ünsüzlerinden sonra gelen a ve u ünlüleri üzerine konur:
   • dergâh, gâvur, karargâh, tezgâh, yadigâr, nigâh;
   • dükkân, hikâye, kâfir, kâğıt, Hakkâri, Kâzım;
   • gülgûn, mergûb; sükûn, sükût vb.
3. Nispet ekinin, belirtme durumu ve iyelik ekiyle karışmasını önlemek için kullanılır:
   • (Türk) askeri ve askerî (okul),
   • (İslam) dini ve dinî (bilgiler),
   • (fizik) ilmi ve ilmî (tartışmalar),
   • (Atatürk’ün) resmi ve resmî (kuruluşlar) vb.
   UYARI: Nispet eki alan kelimelere Türkçe ekler getirildiğinde düzeltme işareti olduğu gibi kalır:
   • millîleşmek, millîlik, resmîleştirmek, resmîlik vb.

---

Pekiştirmeli Sözlerin Yazılışı

Sıfat veya zarf görevindeki pekiştirmeli sözler bitişik yazılır:

• apaçık, apak, büsbütün, çepeçevre, çırılçıplak, dümdüz, düpedüz, gömgök, güpegündüz, kapkara, kupkuru, masmavi, mosmor, paramparça, sapasağlam, sapsarı, sırılsıklam, sırsıklam, sivrisinek, yemyeşil vb.

---

Ek Fiilin Yazılışı

Ek fiilin çekimli biçimleri (idi, imiş, ise) ayrı yazılabildiği gibi bitişik olarak da yazılabilir.

a. Ünsüzle biten kelimelere bitişik olarak yazıldığında i ünlüsü düşer, ayrıca büyük ünlü uyumuna uyar:

• yorgun-du (yorgun idi),
• güzel-miş (güzel imiş),
• gelir-se (gelir ise) vb.

b. Ünlüyle biten kelimelere bitişik olarak yazıldığında araya y ünsüzü girer ve başındaki i ünlüsü düşer, ayrıca büyük ünlü uyumuna uyar:

• sonuncu-y-du (sonuncu idi),
• yabancı-y-mış (yabancı imiş),
• ne-y-se (ne ise) vb.

NOT: Ek fiilin zarf-fiil eki almış biçimi olan iken ayrı yazılabildiği gibi kelimelere eklenerek de yazılabilir.

a. Kelimelere eklendiğinde başındaki i ünlüsü düşer:

• başlarken (başlar iken),
• çalışırken (çalışır iken),
• durgunken (durgun iken),
• okurken (okur iken),
• olgunken (olgun iken),
• uyurken (uyur iken),
• yazarken (yazar iken) vb.

b. Eklendiği kelimenin ünlüsü ince olsa da -ken ekinin ünlüsü değişmez yani ünlü uyumlarına uymaz:

• gelirken (gelir iken),
• güçlüyken (güçlü iken),
• öğretmenken (öğretmen iken) vb.

c. İken, ünlüyle biten kelimelere bitişik olarak yazıldığında araya y ünsüzü girer ve başındaki i ünlüsü düşer:

• evde-y-ken (evde iken),
• okulda-y-ken (okulda iken),
• okumakta-y-ken (okumakta iken),
• yolda-y-ken (yolda iken) vb.

---

Bağlaç Olan da, de’nin Yazılışı

Bağlaç olan da, de ayrı yazılır ve kendisinden önceki kelimenin son ünlüsüne bağlı olarak büyük ünlü uyumuna uyar:

• Kızı da geldi gelini de.
• Durumu oğluna da bildirdi.
• Sen de mi kardeşim?
• Güç de olsa.
• Konuşur da konuşur.

UYARI: Ayrı yazılan da, de hiçbir zaman ta, te biçiminde yazılmaz:

• Gidip de gelmemek var, gelip de görmemek var (Gidip te gelmemek var, gelip te görmemek var değil).

UYARI: Ya sözüyle birlikte kullanılan da mutlaka ayrı yazılır:

• ya da.

UYARI: Da, de bağlacını kendisinden önceki kelimeden kesme ile ayırmak yanlıştır:

• Ayşe de geldi (Ayşe’de geldi değil).
• Kitabın kapağına da dikkat et (Kitabın kapağına’da dikkat et değil).

UYARI: Bulunma durumu eki olan -da, -de, -ta, -te getirildiği kelimeye bitişik yazılır:

• devede kulak, yolda kalmak, ayakta durmak, işte çalışmak vb.
• Yurtta sulh, cihanda sulh. (Atatürk).

---

Bağlaç Olan ki’nin Yazılışı

Bağlaç olan ki ayrı yazılır:

• Bilmem ki, demek ki, kaldı ki vb.
• Türk dili, dillerin en zenginlerindendir; yeter ki bu dil, şuurla işlensin. (Atatürk)
• Geçmiş zaman olur ki hayali cihan değer.

Birkaç örnekte ki bağlacı kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılır:

S-O-M B-H-Ç-M (SOM BaHÇeM)

• belki, çünkü, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki, sanki.
• Bu örneklerden çünkü sözünde ek aynı zamanda küçük ünlü uyumuna uymuştur.
• Şüphesiz ki, öyle ki, yazık ki örneklerinde ki ayrı yazılır.

---

Soru Eki mı, mi, mu, mü’nün Yazılışı

Bu ek gelenekleşmiş olarak ayrı yazılır ve kendisinden önceki kelimenin son ünlüsüne bağlı olarak ünlü uyumlarına uyar:

• Kaldı mı?
• Sen de mi geldin?
• Olur mu?
• İnsanlık öldü mü?.

Soru ekinden sonra gelen ekler, bu eke bitişik olarak yazılır:

• Verecek misin?
• Okuyor muyuz?
• Çocuk muyum?
• Gelecek miydi?
• Güler misin, ağlar mısın?.

UYARI: Bu ek sorudan başka görevlerde kullanıldığında da ayrı yazılır:

• Güzel mi güzel!
• Yağmur yağdı mı dışarı çıkamayız.

UYARI: Birleşik fiillerde mi soru eki iki kelimenin arasına da gelebilir:

• Vaz mı geçtin?.

---

Sayıların Yazılışı

Türkçe Yazım Kuralları başlığının önemli konularından birisidir.

1. Sayılar harflerle de yazılabilir:

• bin yıldan beri, on dört gün, haftanın beşinci günü, üç ayda bir, yüz soru, iki hafta sonra, üçüncü sınıf vb.

UYARI: Buna karşılık saat, para tutarı, ölçü, istatistik verilere ilişkin sayılarda rakam kullanılır:

• 17.30’da, 11.00’de, 1.500.000 lira, 25 kilogram, 150 kilometre, 15 metre kumaş, 1.250.000 kişi vb.
• UYARI: Saatler ve dakikalar metin içinde yazıyla da yazılabilir:
• saat dokuzu beş geçe, saat yediye çeyrek kala, saat sekizi on dakika üç saniye geçe, mesela saat onda vb.
• UYARI: Dört veya daha çok basamaklı sayıların kolay okunabilmesi amacıyla içinde geçen bin, milyon, milyar ve trilyon sözleri harfle yazılabilir:
• 1 milyar 500 milyon kişi, 3 bin 255 kalem, 8 trilyon 412 milyar vb.

2. Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır:

• iki yüz, üç yüz altmış beş, bin iki yüz elli bir vb.

3. Para ile ilgili işlem ve senet, çek vb. ticari belgelerde geçen sayılar bitişik yazılır:

• 650,25 (altıyüzelliTL,yirmibeşKr).

4. Yüzde ve binde işaretleri yazılırken sayılarla işaret arasında boşluk bırakılmaz:

• %25, %50 vb.

5. Adları sayılardan oluşan iskambil oyunları bitişik yazılır:

• altmışaltı, ellibir, yirmibir vb.

6. Romen rakamları tarihi olaylarda, yüzyıllarda, hükümdar adlarında, tarihlerde, ayların yazılışında, kitap ve dergi ciltlerinde, kitapların asıl bölümlerinden önceki sayfaların numaralandırılmasında, maddelerin sıralandırılmasında kullanılır:

• II. Dünya Savaşı;
• XX. yüzyıl;
• III. Selim, XIV. Louis, II. Wilhelm, V. Karl, VIII. Edward;
• 1.XI.1928;
• I. Cilt;
• I)… II)… vb.

7. Dört veya daha çok basamaklı sayılar sondan sayılmak üzere üçlü gruplara ayrılarak yazılır ve aralarına nokta konur:

• 4.567,
• 326.197,
• 49.750.812,
• 28.434.250.310.500 vb.

8. Sayılarda kesirler virgülle ayrılır:

• 15,2 (15 tam, onda 2);
• 5,26 (5 tam, yüzde 26) vb.

9. Sıra sayıları yazıyla ve rakamla gösterilebilir. Rakamla gösterilmesi durumunda ya rakamdan sonra bir nokta konur ya da rakamdan sonra kesme işareti konularak derece gösteren ek yazılır:

• 15., 56., XX.;
• 15’inci, 56’ncı, XX’nci vb.

UYARI: Sıra sayıları ekle gösterildiklerinde rakamdan sonra sadece kesme işareti ve ek yazılır, ayrıca nokta konmaz:

• 8.’inci değil 8’inci,
• 2.’nci değil 2’nci vb.

10. Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla belirtilir:

• 2’şer değil ikişer,
• 9’ar değil dokuzar,
• 100’er değil yüzer vb.

11. Bayağı kesirlere getirilecek ekler alttaki sayı esas alınarak yazılır:

• 4/8’i (dört bölü sekizi),
• 1/2’si (bir bölü ikisi) vb.

12. Bir zorunluluk olmadıkça cümle rakamla başlamaz.

Bu konu çalışılırken güncel yazım biçimleri için TDK Yazım Kuralları da başvuru kaynağı olarak kullanılabilir.