Kısaltmalar ve Büyük Harflerin Yazımı | Kurallar ve Örnekler

Bu Konuda En Çok Karıştırılan Kurallar

• Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda genellikle nokta kullanılmaz: TDK, TBMM, TRT.
• Kısaltmalara gelen eklerde kısaltmanın okunuşu esas alınır: TDK’den, TBMM’ye, NATO’dan.
• Kurum, kuruluş ve kurul adları özel ad olarak kullanıldığında büyük harfle başlar.
• Ay ve gün adları belirli bir tarih bildiriyorsa büyük, genel kullanımda küçük harfle yazılır.
• Özel adlardan türetilen kelimeler genellikle büyük harfle başlar: Türkçe, Konyalı, Avrupalı.

7. Hafta İçin Kavram Haritası

Kısaltmalara Gelen Ekler: Ezber Değil Okunuş

Kısaltmalara getirilen eklerde en önemli soru “Bu kısaltmayı nasıl okuyorum?” sorusudur. TBMM harf harf okunduğu için son harfin okunuşu esas alınır: TBMM’ye, TBMM’de. NATO ise bir kelime gibi okunduğu için ek, bu söylenişe göre gelir: NATO’dan, NATO’ya.

Küçük harfli ölçü kısaltmalarına getirilen eklerde uzun biçimin okunuşu dikkate alınır: kg’dan yazımında “kilogram”, cm’yi yazımında “santimetre” sözcüğünün okunuşu esas alınır. Sonunda nokta bulunan Prof., Dr., vb. türü kısaltmaların yazımı ise kurum kısaltmalarından farklı değerlendirilir.

Büyük Harf Sorularında Dört Kritik Ayrım

1. Belirli tarih mi, genel zaman mı?

17 Eylül 2026 belirli bir tarihi gösterdiği için ay adı büyük harfle başlar. Buna karşılık “Her yıl eylül ayında kayıt yapılır.” cümlesinde ay adı genel zaman bildirir ve küçük yazılır. Aynı mantık gün adları için de geçerlidir.

2. Tam kurum adı mı, genel tür adı mı?

“Türk Dil Kurumu yeni sözlüğü yayımladı.” cümlesinde kurumun tam adı özel addır. “Bu konuda çeşitli kurumlar açıklama yaptı.” cümlesinde ise tür adı vardır ve küçük yazılır.

3. Özel adın parçası mı, açıklayıcı tür sözcüğü mü?

Türk Dili bir dergi adıdır; ancak “Türk Dili dergisi” kullanımında “dergisi” özel ada dâhil değilse küçük yazılır. Benzer biçimde “Milliyet gazetesi” örneğinde de “gazetesi” tür bildirir.

4. Doğu/Batı özel kavram mı, yön mü?

“Batı medeniyeti” kullanımında kültür ve düşünce çevresi kastedildiği için büyük harf kullanılır. “Ankara’nın batısı” ise yalnız yön bildirir ve küçük yazılır.

İşleyeceğimiz Konular Kısaca Şöyledir:

• Ünsüzler
• Ünlü Daralması
• Kısaltmalar
• Ünlü Düşmesi
• Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler

---

1. Ünsüzler

Ünsüzler ses tellerinin titreşime uğrayıp uğramamasına göre iki gruba ayrılır:

1. Ses tellerinin titreşmesiyle oluşan ünsüzlere yumuşak (ötümlü, tonlu) ünsüzler adı verilir: b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z
2. Ses telleri titreşmeden oluşan ünsüzlere sert (ötümsüz, tonsuz) ünsüzler denir: ç, f, h, k, p, s, ş, t.

Dikkat: Kökeni Türkçe olan kelimelerin sonunda b, c, d, g ünsüzleri bulunmaz. Ancak anlam farkını belirtmek üzere ad, od, sac gibi birkaç kelimenin yazılışında bu kurala uyulmaz:

• ad (isim), at (binek hayvanı);
• od (ateş), ot (bitki);
• sac (yassı demir), saç (kıl).

Ünsüz Yumuşaması: Yabancı dillerden dilimize girmiş olan sözcüklerin özgün biçimlerinin sonlarında bulunan b, c, d, g yumuşak ünsüzleri sertleşerek p, ç, t, k’ye dönüşür.

• kitap (<kitab), sebep (<sebeb);
• bant (<band), bent (<bend), cilt (<cild), etüt (<etüd),
• metot (<metod), standart (<standard);
• ahenk (<aheng), hevenk (<aveng), renk (<reng) vb.

UYARI: Bu gibi alıntılar ünlü ile başlayan bir ek aldıklarında ise kelime sonlarındaki sert ünsüzler yumuşar.

• kitap / kitabı, sebep / sebebi;
• bant / bandı, bent / bendi, cilt / cildi, etüt / etüdü, metot / metodu, standart / standardı;
• ahenk / ahengi, renk / rengi vb.

UYARI: Bazı alıntı kelimelerde ise yumuşama olmaz:

• cumhuriyet / cumhuriyete,
• evrak / evrakı,
• hukuk / hukuku,
• ittifak / ittifaka,
• sepet / sepeti,
• tank / tankı vb.

Çok heceli kelimeler ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında sonlarında bulunan p, ç, t, k ünsüzleri yumuşayarak b, c, d, ğ’ye dönüşür:

• kelep / kelebi;
• ağaç / ağacı, kazanç / kazancı;
• geçit / geçidi, kanat / kanadı;
• başak / başağı, bıçak / bıçağı vb.

UYARI: Birden fazla heceli olduğu hâlde sonlarındaki ünsüzleri yumuşamayan kelimeler de vardır:

• anıt / anıtı, bulut / bulutu, kanıt / kanıtı, ölçüt / ölçütü vb.

Tek heceli kelimelerin sonunda bulunan p, ç, t, k ünsüzleri ise iki ünlü arasında korunur:

• ak / akı, at / atı, bük / bükü, ek / eki, et / eti, göç / göçü, ip / ipi, kaç / kaçıncı, kök / kökü, ok / oku, ot / otu, saç / saçı, sap / sapı, suç / suçu, süt / sütü vb.

Buna karşılık tek heceli olduğu hâlde sonlarındaki ünsüzleri yumuşayan kelimeler de vardır:

• but/budu, dip/dibi, gök/göğü, kap/kabı, kurt/kurdu, uç/ucu, yurt/yurdu vb.

---

2. Ünlü Daralması

Türkçede a, e ünlüleri ile biten fiillerin şimdiki zaman çekiminde, söyleyişte de yazımda da a ünlüsü ı, u; e ünlüsü i, ü olur:

• başlıyor (<başla-yor), oynuyor (<oyna-yor), doymuyor (<doyma-yor), izliyor (<izle-yor), diyor (<de-yor), gelmiyor (<gelme-yor), gözlüyor (<gözle-yor) vb.

UYARI: Birden çok heceli olan ve a, e ünlüleri ile biten fiiller, ünlüyle başlayan ek aldıklarında bu fiillerdeki a, e ünlülerinde konuşurken yaygın bir daralma yani ı, i’ye dönme eğilimi görülür. Ancak söyleyişteki ı, i ünlüleri yazıya geçirilmez:

• başlayan, yaşayacak, atlayarak, saklayalı, atmayalım; gelmeyen, izlemeyecek, gitmeyerek, gizleyeli, besleyelim vb.

Buna karşılık tek heceli olan demek ve yemek fiillerinde, söyleyişteki i ünlüsü yazıya da geçirilir:

• diyen, diyerek, diyecek, diyelim, diye;
• yiyen, yiyerek, yiyecek, yiyelim, yiye, yiyince, yiyip vb.
• Ancak; deyince, deyip sözcüklerindeki e yazılışta korunur.

---

3. Kısaltmalar

Kısaltma; bir kelimenin, terimin veya özel adın, içerdiği harflerden biri veya birkaçı ile daha kısa olarak ifade edilmesi ve simgeleştirilmesidir. Kısaltmalarla ilgili kurallar şunlardır:

1. Kuruluş, ülke, kitap, dergi ve yön adlarının kısaltmaları her kelimenin ilk harfinin büyük olarak yazılmasıyla yapılır:
   • TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi), TDK (Türk Dil Kurumu), ABD (Amerika Birleşik Devletleri);
   • KB (Kutadgu Bilig);
   • TD (Türk Dili), TK (Türk Kültürü), TDED (Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi);
   • B (batı), D (doğu), G (güney), K (kuzey);
   • GB (güneybatı), GD (güneydoğu), KB (kuzeybatı), KD (kuzeydoğu) vb.

Fakat bazen kelimelerin, özellikle son kelimenin birkaç harfinin kısaltmaya alındığı da görülür. Bazen de aradaki kelimelerden hiç harf alınmadığı olur. Bu tür kısaltmalarda, kısaltmanın akılda kalabilmesi için yeni bir kelime oluşturma amacı güdülür:

• BOTAŞ (Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi),
• İLESAM (İlim ve Edebiyat Eseri Sahipleri Meslek Birliği),
• TÖMER (Türkçe Öğretim Merkezi) vb.

NOT: Gelenekleşmiş olan T.C. (Türkiye Cumhuriyeti) ve T. (Türkçe) kısaltmalarının dışında büyük harflerle yapılan kısaltmalarda nokta kullanılmaz.

Ölçü birimlerinin, uluslararası kısaltmaları kullanılır:

• m (metre), mm (milimetre), cm (santimetre), km (kilometre), g (gram), kg (kilogram), l (litre), mg (miligram), m² (metrekare), cm² (santimetrekare) vb.

Kuruluş, kitap, dergi ve yön adlarıyla ölçülerin dışında kalan kelime veya kelime gruplarının kısaltılmasında, ilk harfle birlikte kelimeyi oluşturan temel harfler dikkate alınır. Kısaltılan kelime veya kelime grubu; özel ad, unvan veya rütbe ise ilk harf büyük; cins isim ise ilk harf küçük olur:

• Alm. (Almanca), İng. (İngilizce), Kocatepe Mah. (Kocatepe Mahallesi), Güniz Sok. (Güniz Sokağı), Prof. (Profesör), Dr. (Doktor), Av. (Avukat), Alb. (Albay), Gen. (General);
• sf. (sıfat), haz. (hazırlayan), çev. (çeviren), ed. (edebiyat), fiz. (fizik), kim. (kimya) vb.

UYARI: Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen ekler kısaltmanın uzun okunuşuna uygun olur:

• cm’yi, kg’dan, mm’den.

UYARI: Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde ise kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır:

• BDT’ye, TDK’den, THY’de, TRT’den, TL’nin vb.

UYARI: Ancak kısaltması büyük harflerle yapıldığı hâlde bir kelime gibi okunan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın okunuşu esas alınır:

• ASELSAN’da, BOTAŞ’ın, NATO’dan, UNESCO’ya vb.

UYARI: Numara sözünün kısaltması da kelime gibi okunduğundan getirilecek olan ek okunuşa göre getirilecektir:

• No.lu, No.suz.

UYARI: Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılmaz. Bu tür kısaltmalarda ek noktadan ve üs işaretinden sonra, kelimenin veya üs işaretinin okunuşuna uygun olarak yazılır:

• vb.leri, Alm.dan, İng.yi; cm³e (santimetreküpe), m²ye (metrekareye), 6⁴ten (altı üssü dörtten) vb.

UYARI: Sert ünsüzle biten kısaltmalar, ek aldıkları zaman okunuşta sert ses yumuşatılmaz:

• AGİK’in (AGİĞ’in değil), CMUK’un (CMUĞ’un değil), RTÜK’e (RTÜĞ’e değil), TUBİTAK’ın (TÜBİTAĞ’ın değil) vb.

UYARI: Birlik kelimesiyle yapılan kısaltmalarda söyleyişte k’nin yumuşatılması normaldir:

• ÇUKOBİRLİK’e (söylenişi ÇUKOBİRLİĞE), FİSKOBİRLİK’in (söylenişi FİSKOBİRLİĞİN) vb.

---

4. Ünlü Düşmesi

İçeri, dışarı, ileri, şura, bura, ora, yukarı, aşağı gibi sözler ek aldıklarında sonlarında bulunan ünlüler düşmez:

• içerde değil içeride,
• dışardan değil dışarıdan,
• ilerde değil ileride,
• şurda değil şurada,
• burda değil burada,
• orda değil orada,
• yukarda değil yukarıda,
• aşağda değil aşağıda vb.

---

5. Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler

A) Cümleler büyük harfle başlar:

• Haftada dört kez kepek içeren ekmek, makarna ya da kabuklu pirinç tüketmek kanser riskini yüzde 40 azaltmaktadır.
• Hamburger, patates kızartması gibi yiyecekleri tüketmeden önce kalp hastalıklarının üçte birinin bu yiyecekler yüzünden ortaya çıktığını hatırlayın ve fast food’dan vazgeçin.

Cümle içinde tırnak veya yay ayraç içine alınan cümleler büyük harfle başlar ve sonlarına uygun noktalama işareti (nokta, soru, ünlem vb.) konur:

• Atatürk “Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda mevcuttur!” diyor.
• Anadolu kentlerini, köylerini (Köy sözünü de çekinerek yazıyorum.) gezsek bile görmek için değil, kendimizi göstermek için geziyoruz. (Nurullah Ataç).

UYARI: İki çizgi arasındaki açıklama cümleleri büyük harfle başlamaz:

• Bir zamanlar -bu zamanlar çok da uzak değildir, bundan on on iki yıl önce- Türk saltanatının maddi sınırları uçsuz bucaksız denilecek kadar genişti. (Yakup Kadri Karaosmanoğlu)
• Bu sefer de onları -her zamanki yerlerinde bulmak ihtimaliyle- farkında olmadan aramıştım. (Ahmet Hamdi Tanpınar).

İki noktadan sonra gelen cümleler büyük harfle başlar:

• Menfaat sandalyeye benzer: Başında taşırsan seni küçültür, ayağının altına alırsan yükseltir. (Cenap Şahabettin).

UYARI: İki noktadan sonra cümle ve özel ad niteliğinde olmayan örnekler sıralandığında bunlar büyük harfle başlamaz:

• Bu eskiliği siz de çok evde görmüşsünüzdür: duvarlarda çiviler, çivi yerleri, lekeler… (Memduh Şevket Esendal).

UYARI: Rakamla başlayan cümlelerde rakamdan sonra gelen kelime özel ad değilse büyük harfle başlamaz:

• 2007 yılında Türk Dil Kurumunun 75. yılını kutladık.

Örnek niteliğindeki kelimelerle başlayan cümlede de ilk harf büyük yazılır:

• “Banka, bütçe, devlet, fındık, kanepe, menekşe, şemsiye” gibi yüzlerce kelime, kökenleri yabancı olmakla birlikte artık dilimizin malı olmuştur.
• “Et-, ol-” fiilleri, dilimizde en sık kullanılan yardımcı fiillerdir.

B. Dizeler büyük harfle başlar:

• Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi. (Muhibbi)
• Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak. (Mehmet Akif Ersoy).

C. Özel adlar büyük harfle başlar:

1. Kişi adlarıyla soyadları büyük harfle başlar:

• Ahmet Haşim, Sait Faik Abasıyanık, Yunus Emre, Karacaoğlan, Aşık Ömer, Wolfgang von Goethe, Wilhelm Thomsen vb.

Not: Takma adlar da büyük harfle başlar:

• Muhibbi (Kanuni Sultan Süleyman), Demirtaş (Ziya Gökalp), Tarhan (Ömer Seyfettin), Kirpi (Refik Halit Karay), Deli Ozan (Faruk Nafiz Çamlıbel), Server Bedi (Peyami Safa), Mehmet Ali Sel (Orhan Veli Kanık) vb.

2. Kişi adlarından önce ve sonra gelen unvanlar, saygı sözleri, rütbe adları ve lakaplar büyük harfle başlar:

• Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk, Kaymakam Erol Bey, Dr. Alâaddin Yavaşça, Sayın Prof. Dr. Hasan Eren, Mustafa Efendi, Zeynep Hanım, Bay Ali Çiçekçi, Mareşal Fevzi Çakmak, Yüzbaşı Cengiz Topel, Mimar Sinan, Fatih Sultan Mehmet, Genç Osman, Deli Petro vb.

UYARI: Lakap veya unvan olarak kullanılan akrabalık adları büyük harfle başlar:

• Baba Gündüz, Dayı Kemal, Hala Sultan, Nene Hatun, Gül Baba, Susuz Dede, Telli Baba vb.

UYARI: Akrabalık bildiren kelimeler küçük harfle başlar:

• Tülay ablama gittim.
• Ayşe teyzemin keki çok güzel.

3. Cümle içinde özel adın yerine kullanılan makam veya unvan sözleri büyük harfle başlar:

• Uzak Doğu’dan gelen heyeti Vali dün kabul etti.

4. Saygı bildiren sözlerden sonra gelen ve makam, mevki, unvan bildiren kelimeler büyük harfle başlar:

• Sayın Bakan, Sayın Başkan, Sayın Rektör, Sayın Vali.

5. Mektuplarda ve resmî yazışmalarda hitaplar büyük harfle başlar:

• Sevgili Kardeşim, Aziz Dostum, Değerli Dinleyiciler.

6. Hayvanlara verilen özel adlar büyük harfle başlar:

• Boncuk, Fındık, Minnoş, Pamuk vb.

7. Millet, boy, oymak adları büyük harfle başlar:

• Alman, Arap, İngiliz, Japon, Rus, Türk; Kazak, Kırgız, Oğuz, Özbek, Tatar; Hacımusalı, Karakeçili vb.

8. Dil ve lehçe adları büyük harfle başlar:

• Türkçe, Almanca, İngilizce, Rusça, Arapça; Oğuzca, Kazakça, Kırgızca, Özbekçe, Tatarca vb.

9. Devlet adları büyük harfle başlar:

• Türkiye Cumhuriyeti, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Amerika Birleşik Devletleri, Suudi Arabistan, Azerbaycan, Kırım Özerk Cumhuriyeti vb.

10. Din ve mezhep adları ile bunların mensuplarını bildiren sözler büyük harfle başlar:

• Müslümanlık, Müslüman; Hristiyanlık, Hristiyan; Musevilik, Musevi; Budizm, Budist; Hanefilik, Hanefi; Katoliklik, Katolik vb.

11. Din ve mitoloji ile ilgili özel adlar büyük harfle başlar:

• Tanrı, Allah, İlah, Cebrail, Zeus, Osiris, Kibele vb. (Örnekler slayt içeriğiyle uyumludur.)

UYARI: “Tanrı, Allah, İlah” sözleri özel ad olarak kullanılmadıklarında küçük harfle başlar:

• Eski Yunan tanrıları.
• Müzik dünyasının ilahı.

12. Gezegen ve yıldız adları büyük harfle başlar:

• Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Satürn, Halley vb.

UYARI: Dünya, güneş, ay kelimeleri gezegen anlamı dışında kullanıldıklarında küçük harfle başlar:

• Biz dünyadan ayrı yaşarken dünya epey değişmiş. (Hüseyin Cahit Yalçın).

13. Düşünce, hayat tarzı, politika vb. anlamlar bildirdiğinde doğu ve batı sözlerinin ilk harfleri büyük yazılır:

• Batı medeniyeti, Doğu mistisizmi vb.

UYARI: Bu sözler yön bildirdiğinde küçük yazılır:

• Bursa’nın doğusu, Ankara’nın batısı vb.

14. Yer adları (kıta, bölge, il, ilçe, köy, semt vb.) büyük harfle başlar:

• Afrika, Asya; Güneydoğu Anadolu, İç Anadolu; İstanbul, Taşkent; Turgutlu, Ürgüp; Akçaköy, Çayırbağı; Bahçelievler, Kızılay, Sarıyer vb.

15. Yer adlarında ilk isimden sonra gelen ve deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar:

• Ağrı Dağı, Aral Gölü, Asya Yakası, Çanakkale Boğazı, Dicle Irmağı, Ege Denizi, Erciyes Dağı, Fırat Nehri, Süveyş Kanalı, Tuna Nehri, Van Gölü, Zigana Geçidi vb.

UYARI: Özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran şehir, il, ilçe, belde, köy vb. sözler küçük harfle başlar:

• Konya ili, Etimesgut ilçesi, Uzungöl beldesi, Taflan köyü vb.

16. Mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak kelimeleri büyük harfle başlar:

• Halit Rıfat Paşa Mahallesi, Yunus Emre Mahallesi, Karaköy Meydanı, Zafer Meydanı, Gazi Mustafa Kemal Bulvarı, Ziya Gökalp Bulvarı, Nene Hatun Caddesi, Cemal Nadir Sokağı, İnkılap Sokağı vb.

17. Saray, köşk, han, kale, köprü, kule, anıt vb. yapı adlarının bütün kelimeleri büyük harfle başlar:

• Dolmabahçe Sarayı, İshakpaşa Sarayı, Çankaya Köşkü, Horozlu Han, Ankara Kalesi, Alanya Kalesi, Galata Köprüsü, Mostar Köprüsü, Beyazıt Kulesi, Zafer Abidesi, Bilge Kağan Anıtı vb.

18. Yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğunda, yer adının ilk harfi büyük yazılır:

• Hisar’dan, Boğaz’dan, Köşk’e vb.

19. Kurum, kuruluş ve kurul adlarının her kelimesi büyük harfle başlar:

• Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türk Dil Kurumu, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Anadolu Kulübü, Mavi Köşe Bakkaliyesi, Yeşilay Derneği, Muharip Gaziler Derneği, Bakanlar Kurulu, Türk Dili Dergisi Yayın Danışma Kurulu, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü vb.

20. Kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge, genelge adlarının her kelimesi büyük harfle başlar:

• Medeni Kanun, Türk Bayrağı Tüzüğü, Telif Hakkı Yayın ve Satış Yönetmeliği vb.

21. Kurum, kuruluş, kurul, merkez, bakanlık, üniversite, fakülte, bölüm, kanun, tüzük, yönetmelik ve makam sözleri asılları kastedildiğinde büyük harfle başlar:

• Türkiye Büyük Millet Meclisi her yıl 1 Ekim’de toplanır. Bu yıl ise Meclis, yeni döneme erken başlayacak.
• Türk Dil Kurumu çalışmalarını titizlikle sürdürüyor. Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü, Kurumun 21 Mayıs 2009 tarihinde Kars’ta düzenlediği toplantıda kullanıma açıldı.
• 2876 sayılı Kanun bu yıl yeniden gözden geçiriliyor.

22. Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin (tablo, heykel, beste vb.) her kelimesi büyük harfle başlar:

• Nutuk, Safahat, Kendi Gök Kubbemiz, Anadolu Notları, Sinekli Bakkal; Türk Dili, Türk Kültürü, Varlık; Resmî Gazete, Hürriyet, Milliyet, Türkiye, Yeni Asır; Kaplumbağa Terbiyecisi; Yorgun Herkül; Saraydan Kız Kaçırma, Onuncu Yıl Marşı vb.

UYARI: Özel ada dâhil olmayan gazete, dergi, tablo vb. sözler büyük harfle başlamaz:

• Milliyet gazetesi, Türk Dili dergisi, Halı Dokuyan Kızlar tablosu vb.

UYARI: Kitap, makale, tiyatro eseri, kurum adı vb. özel adlarda yer alan kelimelerin ilk harfleri büyük yazıldığında ve, ile, ya, veya, yahut, ki, da, de sözleriyle mı, mi, mu, mü soru eki küçük harfle yazılır:

• Mai ve Siyah, Suç ve Ceza, Leyla ile Mecnun, Turfanda mı, Turfa mı?, Diyorlar ki, Ben de Yazdım, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu vb.

UYARI: Özel adın tamamı büyük yazıldığında ve, ile, ya, veya, yahut, ki, da, de sözleriyle mı, mi, mu, mü soru eki de büyük harfle yazılır:

• MAİ VE SİYAH, SUÇ VE CEZA, LEYLA İLE MECNUN, DİYORLAR Kİ, BEN DE YAZDIM vb.

23. Ulusal, resmî ve dinî bayramlarla anma ve kutlama günlerinin adları büyük harfle başlar:

• Cumhuriyet Bayramı, Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı, Nevruz Bayramı, Miraç Kandili; Anneler Günü, Dünya Tiyatro Günü, 14 Mart Tıp Bayramı, Hıdırellez vb.

24. Kurultay, bilgi şöleni, çalıştay, açık oturum vb. toplantıların adlarında her kelimenin ilk harfi büyük yazılır:

• VI. Uluslararası Türk Dili Kurultayı, Kitle İletişim Araçlarında Türkçenin Kullanımı Bilgi Şöleni, Karamanlı Türkçesi Araştırmaları Çalıştayı vb.

25. Tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar:

• Kurtuluş Savaşı, Millî Mücadele, Cilalı Taş Devri, İlk Çağ, Lale Devri, Cahiliye Dönemi, Buzul Dönemi, Millî Edebiyat Dönemi, Servetifünun Dönemi’nin, Tanzimat Dönemi’nde vb.

26. Özel adlardan türetilen bütün kelimeler büyük harfle başlar:

• Türklük, Türkleşmek, Türkçü, Türkçülük, Türkçe, Avrupalı, Avrupalılaşmak, Asyalılık, Darvinci, Konyalı, Bursalı vb.

UYARI: Özel ad kendi anlamı dışında yeni bir anlam kazanmışsa büyük harfle başlamaz:

• acem (Türk müziğinde bir perde), hicaz (Türk müziğinde bir makam), amper (elektrik akımında şiddet birimi), jul (fizikte iş birimi), allahlık (saf, zararsız kimse), donkişotluk (gereği yokken kahramanlık göstermeye kalkışma) vb.

UYARI: Para birimleri büyük harfle başlamaz:

• avro, dinar, dolar, lira, kuruş, liret vb.

UYARI: Özel adlar yerine kullanılan “o” zamiri cümle içinde büyük harfle yazılmaz.

UYARI: Müzikte kullanılan makam ve tür adları büyük harfle başlamaz:

• acemaşıran, acembuselik, hicazkâr, türkü, varsağı vb.

27. Yer, millet ve kişi adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde sadece özel adlar büyük harfle başlar:

• Antep fıstığı, Brüksel lahanası, Frenk gömleği, Hindistan cevizi, İngiliz anahtarı, Japon gülü, Maraş dondurması, Van kedisi vb.

Ç. Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar:

• 29 Mayıs 1453 Salı günü,
• 29 Ekim 1923;
• 28 Aralık 1982’de göreve başladı.
• Lale Festivali 25 Haziran’da başlayacak.

Belirli bir tarihi belirtmeyen ay ve gün adları küçük harfle başlar:

• Okullar genellikle eylülün ikinci haftasında öğretime başlar.
• Yürütme Kurulu toplantılarını perşembe günleri yaparız.

D. Tabela, levha ve levha niteliğindeki yazılarda geçen kelimeler büyük harfle başlar:

• Giriş, Çıkış, Müdür, Vezne, Başkan, Doktor, Otobüs Durağı, Dolmuş Durağı, Şehirler Arası Telefon, 3. Kat, 4. Sınıf, 1. Blok vb.

E. Kitap, bildiri, makale vb.nde ana başlıktaki kelimelerin tamamı, alt başlıktaki kelimelerin ise yalnızca ilk harfleri büyük olarak yazılır.

F. Kitap, dergi vb.nde bulunan resim, çizelge, tablo vb.nin altında yer alan açıklayıcı yazılar büyük harfle başlar. Açıklayıcı yazı, cümle niteliğinde değilse sonuna nokta konmaz.

Kısaltmalar ve Büyük Harfler Konusuna Nasıl Çalışılır?

Bu konu çalışılırken kurallar yalnızca ezberlenmemeli, her kural örnek cümleler üzerinde uygulanmalıdır. Özellikle kısaltmalara gelen ekler, kurum adlarının yazımı, özel adlardan türeyen kelimeler, ay ve gün adlarının büyük harfle yazılıp yazılmaması sınavlarda sık karıştırılır.

Türk Dili sınavına hazırlanırken bu sayfadaki konu anlatımından sonra çalışma soruları çözülmeli ve konular Türk Dili 1 ders notları içindeki yazım kuralları başlıklarıyla birlikte tekrar edilmelidir.