Türkçe Yazım Kuralları Testi 3: 20 Zor ve Açıklamalı Soru
Türkçe Yazım Kuralları Testi 3
Bu test üniversite düzeyinde hazırlanmıştır. Birleşik kelimeler, yardımcı fiiller, ikilemeler, pekiştirmeler, ile ve ek-fiilin yazımı aynı soru içinde karşılaştırmalı olarak ölçülür.
Sorular
1. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yardımcı fiille kurulan üç fiilin de yazımı doğrudur?
A) af etmek – his etmek – red etmek
B) affetmek – hissetmek – reddetmek
C) aff etmek – hissetmek – red etmek
D) af etmek – hiss etmek – reddetmek
E) affetmek – his etmek – redetmek
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B — etmek yardımcı fiiliyle birleşirken ses türemesi veya değişmesi görülen bu örnekler bitişik yazılır: affetmek, hissetmek, reddetmek.
↗
2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yardımcı fiille kurulan birleşik fiilin yazımı yanlıştır?
A) Kurul, öneriyi kabul etmek için yeniden toplandı.
B) Araştırmacı önemli bir noktaya işaret etti.
C) Yazar bu ayrıntıyı farketmekte gecikmedi.
D) Konuyu arz etmek üzere söz aldı.
E) Bu düşünceden söz etmek istemedi.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C — İlk kelimede ses düşmesi veya türemesi yoksa yardımcı fiille kurulan yapı ayrı yazılır: fark etmek.
↗
3. Aşağıdaki birleşik kelimelerden hangisi diğerlerinden farklı olarak ayrı yazılır?
A) keçiboynuzu
B) kuşburnu
C) akşamsefası
D) deve kuşu
E) aslanağzı
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: D — Hayvan türü adlarıyla kurulan ve anlam değişmesine uğramayan birleşik kelimeler ayrı yazılır: deve kuşu. Diğerleri kalıplaşmış bitki adlarıdır ve bitişik yazılır.
↗
4. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde üç hayvan adı da doğru yazılmıştır?
A) köpekbalığı – uğurböceği – denizyılanı
B) köpek balığı – uğur böceği – deniz yılanı
C) köpek balığı – uğurböceği – deniz yılanı
D) köpekbalığı – uğur böceği – denizyılanı
E) köpek balığı – uğur böceği – denizyılanı
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B — Tür bildiren bu hayvan adlarında ikinci kelime anlam değişmesine uğramadığı için kelimeler ayrı yazılır.
↗
5. Aşağıdakilerin hangisinde ikilemenin yazımı yanlıştır?
A) Sorunu enine boyuna tartıştılar.
B) Öğrenciler sınıfa takım takım alındı.
C) İki araştırmacı gözgöze geldi.
D) Belgeler elden ele dolaştı.
E) Tartışma günden güne büyüdü.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C — İkilemeler ayrı yazılır: göz göze.
↗
6. Aşağıdaki ikilemelerden hangisinin yazımı yanlıştır?
A) baş başa
B) peşi peşine
C) boşu boşuna
D) ardıardına
E) içten içe
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: D — İyelik ve durum ekleriyle kurulan ikilemeler de ayrı yazılır: ardı ardına.
↗
7. Aşağıdaki pekiştirmeli sözlerden hangisinin yazımı yanlıştır?
A) masmavi
B) sapasağlam
C) yem yeşil
D) dümdüz
E) kapkara
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C — Pekiştirmeli sıfat ve zarflar bitişik yazılır: yemyeşil.
↗
8. ile sözü kendinden önceki kelimeye bitişik yazıldığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) bulutla
B) çiçekle
C) arkadaşıyla
D) çevreyle
E) sürüile
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: E — Ünlüyle biten kelimelerde araya y girer ve ilenin başındaki i düşer: sürüyle.
↗
9. Ek-fiilin bitişik yazımı bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Metin güzeldi.
B) Sonuncuydu ama itiraz etmedi.
C) Yabancıymış gibi konuşuyordu.
D) Sonuç güzelidi.
E) Neyse, tartışmayı bitirelim.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: D — Ek-fiil bitişik yazıldığında başındaki i düşer: güzeldi.
↗
10. iken sözünün bitişik yazımı bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) evdeyken
B) okuldayken
C) çalışıyorken
D) öğretmenken
E) evdeiken
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: E — iken bitişik yazıldığında başındaki i düşer; ünlüyle biten kelimelerde araya y girer: evdeyken.
↗
11. Aşağıdaki kelimelerden hangisi ses düşmesi sonucunda bitişik yazılan birleşik kelimelerden biri değildir?
A) pazartesi
B) sütlaç
C) kaynana
D) niçin
E) kabul etmek
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: E — Kabul etmekte ses düşmesi veya türemesi olmadığı için yapı ayrı yazılır. Diğerleri ses değişmeleri sonucunda kalıplaşmış bitişik kelimelerdir.
↗
12. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde iki fiilin de yazımı doğrudur?
A) kayıp olmak – red etmek
B) kaybolmak – söz etmek
C) farketmek – yokolmak
D) arz etmek – his etmek
E) kabul etmek – af etmek
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B — Kaybolmak ses değişmesi nedeniyle bitişik; söz etmek ise ses olayı olmadığı için ayrı yazılır.
↗
13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelime, taşıdığı özel anlam nedeniyle doğru yazılmıştır?
A) Bahçede aslan ağzı yetiştiriliyordu.
B) Masada bir tabak keçi boynuzu vardı.
C) Çayın yanında kuş burnu reçeli ikram edildi.
D) Bahçenin kenarında akşamsefası açmıştı.
E) Çocuk, uğurböceğini dikkatle inceledi.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: D — Bitki adı olarak kalıplaşan akşamsefası bitişik yazılır. Diğer seçeneklerdeki bitki/hayvan adlarının doğru biçimleri sırasıyla aslanağzı, keçiboynuzu, kuşburnu, uğur böceğidir.
↗
14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?
A) Konuyu peşipeşine gelen örneklerle açıkladı.
B) Belgeleri baştanbaşa yeniden inceledi.
C) Öğrenciler sınıfa üç beş kişilik gruplar hâlinde alındı.
D) Araştırmacılar yanyana oturuyordu.
E) Sorular teketek değerlendirildi.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C — İkilemeler ayrı yazılır: üç beş. Diğerlerinin doğrusu peşi peşine, baştan başa, yan yana, teke tektir.
↗
15. “m” sesiyle kurulan ikilemelerin yazımı bakımından hangisi doğrudur?
A) kitapmitap
B) çocuk-mocuk
C) dolap molap
D) kapımapı
E) atmat
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C — “m” sesiyle kurulan ikilemeler de ayrı yazılır: dolap molap, kitap mitap, çocuk mocuk.
↗
16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem pekiştirmeli söz hem ikileme doğru yazılmıştır?
A) Mas mavi gökyüzüne uzun uzun baktı.
B) Masmavi gökyüzüne uzun uzun baktı.
C) Masmavi gökyüzüne uzunuzun baktı.
D) Mas mavi gökyüzüne uzunuzun baktı.
E) Mas-mavi gökyüzüne uzun uzun baktı.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B — Pekiştirmeli söz masmavi bitişik, ikileme uzun uzun ayrı yazılır.
↗
17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ile sözü ile ikenin bitişik yazımı birlikte doğrudur?
A) Arkadaşı ile evdeiken çalışıyordu.
B) Arkadaşıyla evdeyken çalışıyordu.
C) Arkadaşıile evdeyken çalışıyordu.
D) Arkadaşıyla evde iken çalışıyor idi.
E) Arkadaşıy ile evdeyken çalışıyordu.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B — Arkadaşıyla ve evdeyken bitişik yazımda ses uyumuna göre biçimlenir. D seçeneğindeki ayrı biçimler dil bilgisi bakımından mümkün olsa da soru bitişik yazım biçimlerini birlikte ölçmektedir.
↗
18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
A) Kararı reddetmek için ayrıntılı bir gerekçe sundu.
B) Bu sonucu kabul etmek kolay değildi.
C) Araştırmada bazı ayrıntılar göz ardı edilmişti.
D) Konuyu farketmek için metni yeniden okudu.
E) Sorundan söz etmek istemedi.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: D — Doğru yazım fark etmektir. İlk kelimede ses olayı olmadığı için yardımcı fiille ayrı yazılır.
↗
19. “Bu öneriyi red etmek yerine kabul etmek; peşipeşine gelen itirazları da göz ardı etmemek gerekir.” cümlesinde kaç yazım yanlışı vardır?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
E) 5
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B — İki yanlış vardır: red etmek → reddetmek, peşipeşine → peşi peşine. Kabul etmek ve göz ardı etmek doğrudur.
↗
20. “Araştırmacı, bir çok veriyi art arda sıralamış; bazı sonuçları da gözardı etmiştir.” cümlesinde kaç yazım yanlışı vardır?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
E) 5
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B — bir çok → birçok ve gözardı → göz ardı biçiminde düzeltilmelidir. Art arda doğru yazılmıştır.
